خسارت معنوی از موضوعات بحث‌برانگیزی است که تحولات مختلفی را در نظام‌های حقوقی پشت سر گذاشته و بر اساس روابط حقوقی مردم، مرکز توجه‌ قرار گرفته است. خسارت معنوی ناظر به خسارت غیر مادی از جمله هتک یا کسر حیثیت و شرافت و آبرو و آسیب‌های روحی و عاطفی است. محل نزاع در خسارت معنوی از جهت تعریف، امکان مطالبه خسارت و روش محاسبه آن است که تحقیق پیش رو به دسته‌بندی و تحلیل عناصر یادشده از منظر فقهی و حقوقی می‌پردازد.
عموم حقوق‌دانان جبران خسارت معنوی را پذیرفته و قواعد فقهی و اصولی را مستند خود قرار داده‌اند. در مقابل، بیش‌تر فقیهان علاوه بر نفی امکان محاسبه، اصل جبران آن را انکار کرده‌اند. ماده 14 و دو تبصره آن در قانون آیین دادرسی کیفری جدید به موضوع جبران خسارت معنوی پرداخته است و جبران مالی آن تصویب شده است. از منظر رویه قضایی تا پیش از تصویب قانون آیین دادرسی کیفری 1392، برخی به ناممکن بودن جبران خسارت معنوی، برخی دیگر به جبران غیر مادی و عده‌ای به جبران مادی خسارت معنوی باور داشتند.