فارغ التحصیل مدرسه عالی قضاوت و طلبه سطح سه حوزه علمیه قم
چکیده
یکی از مهمترین سؤالاتی که در رابطه با شیوه اجرای احکام سالب حیات، اعم از حدود و قصاص نفس مطرح است، طریقیت یا موضوعیت روشهای اجرای این احکام است. در قانون مجازات جمهوری اسلامی ایران مصوب 1392، احکام سالب حیات حدی با تبعیت از فقه امامیه به سه بخش تقسم شده است: بخش اول، شامل حدودی است که در مرتبه چهارم به مجازات اعدام منجر میشوند. بخش دوم شامل همه حدود باقیمانده بهجز صلب و رجم میشود که این دسته نیز خود، به دو قسمت تقسیم میشود؛ چراکه در یک قسم از آن، شمشیر بهعنوان وسیله استیفای حد معین شده و در قسم دیگر هیچ گونه وسیلهای معیّن نشده است. در بخش سوم نیز صلب و رجم مورد بررسی قرار میگیرد. این پژوهش، با بررسی قول فقها و ادله روائی و قرآنی، در نهایت اثبات میکند که بهجز صلب و رجم، در قصاص و سایر حدود، ابزارها و وسایل اجرای احکام طریقیت داشته و قابل تبدیل به ابزارهای جایگزین است. البته طریقیت داشتن به این معنا نیست که هر روشی را بتوان استفاده کرد؛ بلکه باید با توجه به سایر ادله، از جمله غرض شارع و امور یقینی، از جمله نفی مثله، محدوده و میزان طریقیت را روشن کرد. در بحث صلب و رجم نیز طبق ادله این دو جرم، ابزار و وسایل ذکرشده موضوعیت دارند.